เทียนกิ่ง

ชื่อเครื่องยา

เทียนกิ่ง

ชื่ออื่นๆของเครื่องยา

ได้จาก

ใบ

ชื่อพืชที่ให้เครื่องยา

เทียนกิ่ง

ชื่ออื่น(ของพืชที่ให้เครื่องยา)

เทียนต้น เทียนไม้ เทียนกิ่งดอกขาว เทียนกิ่งดอกแดง เทียนย้อม เทียนย้อมมือ เทียนป้อม

ชื่อวิทยาศาสตร์

Lawsonia inermis L.

ชื่อพ้อง

Alcanna spinosa (L.) Gaertn., Casearia multiflora Spreng., Lawsonia speciosa L., Lawsonia spinosa L., Rotantha combretoides Baker

ชื่อวงศ์

Lythraceae

ลักษณะภายนอกของเครื่องยา:

          ใบเดี่ยว ขนาดเล็ก สีเขียวน้ำตาล รูปไข่ กว้าง 1-2 เซนติเมตร ยาว 3-4 เซนติเมตร โคนใบ และปลายใบแหลม ขอบใบ และผิวใบเรียบ ก้านใบสั้น มีกลิ่นหอมเล็กน้อย รสฝาด และขม

 

                                                              

                                                                                                                                  เครื่องยา เทียนกิ่ง

 

                                                                  

                                                                                                                            เครื่องยา เทียนกิ่ง

 

                                                            

                                                                                                                            เครื่องยา ใบเทียนกิ่ง

 

ลักษณะทางกายภาพและเคมีที่ดี:           -

        

สรรพคุณ:

          ตำรายาไทย ใบเทียนกิ่งมีรสฝาดเฝื่อน ใช้ยอดสีแดง ต้มกินแก้ท้องร่วง แก้บิด มูกเลือด ใบตำละเอียดพอกปิดกันเล็บถอด หรือใช้ใบเทียนกิ่งตำกับขมิ้น ใส่เกลือเล็กน้อย พอกกันเล็บถอด เล็บอักเสบ เล็บเป็นแผล เล็บขบ หรือเป็นหนอง ใบแก้น้ำเหลืองเสีย พอกสมานบาดแผล แก้อักเสบช้ำ แก้กลาก ยอดอ่อน รสฝาด ต้มดื่ม แก้ท้องร่วงในเด็กได้ดี ใบสด หรือแห้งต้มเอาน้ำอมบ้วนปากและคอ แก้เจ็บคอ หรือใช้น้ำล้าง หรือทาบาดแผล ใบแก้โรคเรื้อน แก้ดีซ่าน และแก้รังแค  ใบให้สีส้มแดง ใช้ย้อมผม หนวดเครา คิ้ว ฝ่าเท้า เล็บ มือ ย้อมเส้นไหม และขนสัตว์

         บัญชียาจากสมุนไพร: ที่มีการใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ตามประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ ในบัญชียาหลักแห่งชาติ ระบุการใช้เทียนกิ่งในตำรับ “ยาเหลืองปิดสมุทร” มีส่วนประกอบของใบเทียนกิ่งร่วมกับสมุนไพรชนิดอื่นๆ ในตำรับ มีสรรพคุณบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูก หรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้

 

รูปแบบและขนาดวิธีใช้ยา:        -

 

องค์ประกอบทางเคมี:

          สารกลุ่มแทนนิน ได้แก่ gallic acid สารกลุ่ม napthoquinone ได้แก่ lawsone, lawsonadeem, lawsonicin สารกลุ่ม coumarin ได้แก่ p-coumaric acid, fraxetin, scopoletin, esculetin นอกจากนี้ยังพบสาร lalioside และ 2,4,6-trihydroxy acetophenone-2-O-b-D-glucopyranoside เป็นสารกลุ่ม acetophenone,  สาร luteolin-7-O-b-D-glucopyranoside เป็นสารกลุ่มฟลาโวนอยด์, สาร lawsoniaside และ 1,2,4-trihydroxynaphthalene-1-O-b-D-glucopyranoside เป็นสารกลุ่ม naphthalene

 

การศึกษาทางเภสัชวิทยา:

ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย

      การทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียของสารสกัด 50% เมทานอล ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง ทำการศึกษาในหลอดทดลอง ตรวจสอบโดยวิธี disk diffusion method บันทึกผลจากบริเวณพื้นที่ใสที่เชื้อไม่ขึ้น (zone of inhibition) เชื้อที่ใช้ทดสอบเป็นเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก 2 ชนิด ได้แก่ Bacillus cereus และ Staphylococcus aureus และเชื้อแบคทีเรียแกรมลบ 2 ชนิด ได้แก่ Escherichia coli และ Klebsiella pneumoniae ผลการทดสอบพบว่าสารสกัด 50% เมทานอล ที่ได้จากใบเทียนกิ่งที่ความเข้มข้น 100 mg/ml มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย B. cereus และ S. aureus ได้โดยมีค่า zone of inhibition เท่ากับ 14.0 และ 9.9 mm ตามลำดับ (สารมาตรฐาน tetracycline ขนาด 5µg/disc มีค่า zone of inhibition เท่ากับ 14.0 และ 15.0 mm ตามลำดับ) และมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย E. coli และK. pneumoniae ได้โดยมีค่า zone of inhibition เท่ากับ 16.0 และ 10.2 mm ตามลำดับ (สารมาตรฐาน norfloxacinขนาด 5µg/disc มีค่า zone of inhibition เท่ากับ 16.0 และ 20.0 mm ตามลำดับ) (Raja, et al., 2013) โดยสรุปสารสกัด 50% เมทานอล ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทุกชนิดที่ใช้ในการทดสอบ โดยออกฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ B. cereus และ E. coli ได้เทียบเท่ากับยามาตรฐาน (เชื้อ B. cereus ก่อโรคฉวยโอกาสได้ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ และเป็นสาเหตุของการติดเชื้อที่โรงพยาบาล เครื่องมือแพทย์ สามารถก่อโรคอาหารเป็นพิษ และตาอักเสบ เป็นต้น เชื้อ E. coli สามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร ก่อให้เกิดโรคอุจจาระร่วง โรคกระเพาะและลำไส้อักเสบ และโรคติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ เป็นต้น)

ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อรา

     การทดสอบฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ Candida albicans ATCC 10231 (เป็นเชื้อที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ ในช่องปาก,  บริเวณผิวหนังและเล็บ, เกิดโรคติดเชื้อราที่บริเวณผิวหนัง และเยื่อบุชนิดเรื้อรัง ติดเชื้อบริเวณอวัยวะเพศ เป็นต้น เชื้อนี้พบมากที่ช่องปาก และช่องคลอด) ทดสอบโดยใช้สารสกัดเอทานอลจากเทียนกิ่ง ทำการศึกษาในหลอดทดลองโดยใช้วิธี microdilution broth method รายงานผลเป็นค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งเชื้อ (MIC) และค่าความเข้มข้นต่ำสุดในการฆ่าเชื้อ (MFC) ผลการทดสอบพบว่า สารสกัดเอทานอลของเทียนกิ่งมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ C. albicans โดยมีค่า MIC และ MFC เท่ากับ 0.910 และ 2.340 mg/ml ตามลำดับ ในขณะที่ ketoconozole ซึ่งเป็นสารมาตรฐาน มีค่า MIC และ MFC เท่ากับ 0.008 และ 0.010 mg/ml ตามลำดับ (Chatchawanchonteera, et al., 2010)

ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ

      การทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดเฮกเซน, คลอโรฟอร์ม, เอทิลอะซิเตต, บิวทานอล และสารสกัดน้ำ ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง ทำการศึกษาในหลอดทดลอง ตรวจสอบโดยใช้วิธีทางเคมีคือ DPPH (1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl) assay เพื่อหาค่าความเข้มข้นที่ยับยั้งอนุมูลอิสระได้ร้อยละ 50 (EC50) โดยใช้วิตามินซีเป็นสารมาตรฐาน ผลการทดสอบพบว่าสารสกัดสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระ DPPH ได้ โดยมีค่า EC50 ของสารสกัดเอทิลอะซิเตต, บิวทานอล, น้ำ และวิตามินซี เท่ากับ 4.8±0.2, 9.0±0.3, 7.6±0.1 และ 3.5±0.2 µg/ml ตามลำดับ โดยสรุปสารสกัดเอทิลอะซิเตตสามารถต้านอนุมูลอิสระ DPPH ได้ดีที่สุด รองลงมาคือสารสกัดน้ำ ส่วนสารสกัดเฮกเซน และสารสกัดคลอโรฟอร์มไม่แสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ DPPH (Hsouna, et al., 2011)

     การทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดเฮกเซน, คลอโรฟอร์ม, เอทิลอะซิเตต, บิวทานอล และสารสกัดน้ำ ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง ทำการศึกษาในหลอดทดลอง ตรวจสอบโดยใช้วิธี β-carotenebleaching method เพื่อดูความสามารถของสารทดสอบในการปกป้อง β-carotene โดยการ neutralize linoleate free radical ที่เกิดขึ้นในระบบ ซึ่งแสดงถึงการยับยั้งการเกิดออกซิเดชันของไขมันได้ ผลการทดสอบพบว่าสารสกัดเฮกเซน, เอทิลอะซิเตต, บิวทานอล และสารสกัดน้ำ สามารถปกป้อง β-carotene (ยับยั้งอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นได้) โดยมีค่า EC50 เท่ากับ 11.8±0.3, 38.7±0.7, 52.0±3.0 และ 16.5±1.5 µg/ml ตามลำดับ ส่วนสารสกัดคลอโรฟอร์มไม่ออกฤทธิ์ โดยสรุปสารที่มีความเป็นขั้วต่ำคือเฮกเซนสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระด้วยวิธี β-carotene bleaching ได้ดีที่สุด (Hsouna, et al., 2011)

     ผลการทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH assay และวิธี β-carotene bleaching method ของสารบริสุทธิ์ 5 ชนิด ที่แยกได้จากสารสกัดบิวทานอลของใบเทียนกิ่ง ได้แก่ Lalioside (1), Lawsoniaside (2), Luteolin-7-O-β-D-glucopyranoside (3)    2,4,6-trihydroxy acetophenone-2-O-β-D-glucopyranoside (4) และ 1,2,4-trihydroxynaphthalene-1-O-β-D-glucopyranoside (5) โดยสาร 1 และ 4 เป็นสารกลุ่ม acetophenone, สาร 3 เป็นสารกลุ่มฟลาโวนอยด์, สาร 2 และ 5 เป็นสารกลุ่ม naphthalene ผลการทดสอบพบว่าสาร 1-5 สามารถยับยั้งอนุมูลอิสระ DPPH ได้ โดยมีค่า EC50 เท่ากับ 10.0 ± 0.5, 8.0 ± 0.6, 17.0 ± 0.7, 54.0 ± 1.2 และ 6.5 ± 0.8 µg/ml ตามลำดับ (สารมาตรฐาน ascorbic acid มีค่า EC50 เท่ากับ 3.5 ± 0.2 µg/ml) สาร 1-5 สามารถปกป้อง β-carotene โดยมีค่าร้อยละของการยับยั้งอนุมูลอิสระได้เท่ากับ 0, 18.5 ± 0.1, 61.5 ± 0.4, 14.0 ± 0.1 และ 12.0 ± 0.5% (สารมาตรฐาน BHT ยับยั้งได้เท่ากับ 79.0 ± 0.5%) โดยสรุปสาร 5 ยับยั้งอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH assay ได้ดีที่สุด และสาร 3 ยับยั้งอนุมูลอิสระด้วยวิธี β-carotenebleaching method ได้ดีที่สุด (Hsouna, et al., 2011)

     การทดสอบหาปริมาณของสารฟีนอลรวม ของสารสกัดเฮกเซน, คลอโรฟอร์ม, เอทิลอะซิเตต, บิวทานอล และสารสกัดน้ำ ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง ทำการศึกษาในหลอดทดลอง ตรวจสอบโดยใช้วิธี Folin–Ciocalteu method ในการหาปริมาณสารฟีนอลทั้งหมด รายงานผลในหน่วยมิลลิกรัมของกรดแกลลิคต่อกรัมของตัวอย่างแห้ง (mg GAE/g) ผลการทดสอบพบว่าปริมาณของสารฟีนอลรวม ที่ได้จากใบเทียนกิ่ง มีค่าเท่ากับ 50±5.0, 73±4.0, 367±19, 286±8.0 และ 444±38 mg GAE/g ตามลำดับ โดยสรุปสารสกัดน้ำมีปริมาณทั้งหมดของสารฟีนอลมากที่สุด รองลงมาคือสารสกัดเอทิลอะซิเตต (Hsouna, et al., 2011)

 

การศึกษาทางคลินิก:          -

การศึกษาทางพิษวิทยา:      -

 

เอกสารอ้างอิง:

1. Chatchawanchonteera A, Trongvanichnam K, Thiratanaboon J, Duangjinda M, Suksawat F, Nimitsantiwong W. Efficacy of Thai medicinal plants against Candida albicans. In Proceedings of the 48th Kasetsart University Annual Conference: Veterinary Medicine. 2010:246-251.

2. HsounaAB, Trigui M, Culioli G, Blache Y, Jaoua S. Antioxidant constituents from Lawsonia inermis leaves: Isolation, structure elucidation and antioxidative capacity. Food Chemistry. 2011;125:193-200.

3. Raja W, Ovais M, Dubey A. Phytochemical screening and antibacterial activity ofLawsonia inermis leaf extract. Intl J Microbiol Res. 2013;4(1):33-36.

 

ข้อมูลตำรับยาเหลืองปิดสมุทร  : www.thai-remedy.com


Copyright © 2010 thaicrudedrug.com All rights reserved.

Appsthailand Hosting